Na czym polega matura rozszerzona z języka polskiego?
Share
Piszesz tylko wypracowanie, które znacznie różni się od podstawowej matury.
Podstawowa:
- motywy, głównie problematyka: miłość, ojczyzna, przyjaźń;
- jak dane zagadnienie wpływa na bohatera,
- po co się coś dzieje, dlaczego.
Rozszerzenie:
- wymaga od Ciebie znajomości teorii literatury, czyli konwencji, nurtów, narzędzi literackich (kompletna lista poniżej)
- musisz umieć wykorzystać utwór na wielu poziomach.
Na przykładzie matury z czerwca wytłumaczę Ci istotę wypracowania.
Realia historyczne w kreacji świata przedstawionego w utworze literackim i ich funkcje w tworzeniu znaczeń tego utworu.
Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:
a) omówił realia historyczne w kreacji świata przedstawionego w danym utworze literackim ORAZ
b) określił funkcję realiów historycznych w tworzeniu znaczeń danego utworu literackiego ORAZ
c) odwołał się do elementów struktury dzieła i do problematyki utworu.
Te elementy są niezwykle ważne, i choć podaję tutaj konkretny przykład, możemy go sobie zuniwersalizować. Czas na przedstawienie listy zagadnień (oparta w całości o wymagania CKE).
Narzędzia literackie:
- Kreacja czasu
- Kreacja przestrzeni
- Narracja
- Język narracji; bohaterów
- Kreacja bohatera
- Autobiografizm
- Tytułowanie dzieł
- Kompozycja
- Gatunek
- Tło historyczne/tło epoki
Konwencje literackie:
Konwencja literacka to zespół środków wyrazu, norm, zasad i technik artystycznych, które są uznawane i stosowane przez twórców w danej epoce lub nurcie literackim. Stanowi ona swoistą umowę między autorem a czytelnikiem dotyczącą sposobu przedstawiania rzeczywistości i interpretowania utworu. Konwencje określają, jakie elementy formalne i treściowe są charakterystyczne dla danego stylu czy gatunku. Mogą one obejmować różnorodne aspekty utworu, takie jak język, tematyka, sposób kreowania postaci czy konstruowania fabuły.
W wypracowaniu maturalnym analiza konwencji literackiej pozwala na ukazanie świadomości artystycznej autora oraz usytuowanie dzieła w szerszym kontekście historycznoliterackim. Rozpoznanie konwencji stanowi klucz do właściwego odczytania intencji twórcy i zrozumienia istoty utworu. Świadome operowanie terminologią związaną z konwencjami literackimi świadczy o dojrzałości interpretacyjnej i erudycji piszącego.
- konwencja fantastyczna
- konwencja symboliczna
- konwencja mimetyczna
- konwencja realistyczna
- konwencja naturalistyczna
- konwencja groteskowa
- konwencja oniryczna
- konwencja nadrealistyczna
- konwencja postmodernistyczna
- konwencja baśniowa
- konwencja turpistyczna
- konwencja historyczna/ (kostium historyczny)
- konwencja antyczna (kostium antyczny)
- konwencja paraboliczna
- konwencja dydaktyczna
- konwencja sakralna
- konwencja desakralna
- konwencja romantyczna
- konwencja tragiczna
- konwencja komiczna
- konwencja deformacyjna
- konwencja intertekstualna
- konwencja stylizacyjna
- konwencja mitologiczna
- konwencja demitologiczna
- konwencja literacka (ogólna)
Nurty artystyczne:
- realizm
- naturalizm
- surrealizm (nadrealizm)
- groteska
- oniryzm
- absurd
- ironia
- deformacja
- komizm
- tragizm
- mityzacja
- mitologizacja
- paraboliczność
- idealizacja
- sakralizacja
- desakralizacja
- klasycyzm
- dydaktyzm
- utylitaryzm
- humanizm
- katastrofizm
- symbolizm
- alegoryczność
- archetypizacja
- historiozofia
- synkretyzm
- awangardowość
- impresjonizm
- ekspresjonizm
- intertekstualność
- preromantyzm
- socrealizm
- neoromantyzm
Nurty filozoficzne w literaturze:
- idealizm platoński
- stoicyzm,
- epikureizm
- horacjanizm
- teocentryzm
- augustynizm
- tomizm,
- franciszkanizm
- antropocentryzm
- humanizm
- neoplatonizm renesansowy
- materializm
- racjonalizm
- ateizm
- empiryzm
- panteizm
- hasła pozytywistyczne
- dekadentyzm
- egzystencjalizm
- determinizm społeczny
- determinizm biologiczny
- ideologie totalitarne
Wszystkie te zagadnienie omawiam na ponad 200 stronach kompendium, które wielu ludziom umożliwiło zdanie matury nawet na 100%.
Z kodem "wrzesien15" masz zniżkę 15%.
https://magdalenajezyk.pl/products/kompendium-do-matury-rozszerzonej-z-jezyka-polskiego-ebook - zobacz opinie.
Wróćmy do wypracowania.
Realia historyczne w kreacji świata przedstawionego w utworze literackim i ich funkcje w tworzeniu znaczeń tego utworu.
Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji:
a) omówił realia historyczne w kreacji świata przedstawionego w danym utworze literackim ORAZ
b) określił funkcję realiów historycznych w tworzeniu znaczeń danego utworu literackiego ORAZ
c) odwołał się do elementów struktury dzieła i do problematyki utworu.
W tym przypadku zastosowanie będzie miało narzędzie literackie "Tło historyczne"
W zamian za "realia historyczne" możemy postawić x, a w jego miejsce wstawić dowolne z pojęć wskazanych w powyższej liście. Tak będzie wyglądał każdy temat maturalny, będziesz pytany o dokładnie te same kwestie, z dokładnie tymi samymi wymaganiami co do sposobu ujęcia tematu. X w kreacji świata przedstawionego, funkcja x i tworzenie znaczeń utworu, odwołanie do elementów struktury i problematyki utworu.
Ciekawostka prorocza. W tym roku przewidziałam, że będzie temat: "Konwencja oniryczna jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim.". Nie ryzykuj i posłuchaj mnie lepiej.
Jak czytać lektury, żeby wyczerpać wszystkie wymagania? Ten temat konkretnie dotyczy punktu c), czyli odwołanie do elementów struktury działa i do problematyki utworu. To będę omawiać na webinarze 17.09 o 18:00, zapisz się, wchodząc w zakładkę "Webinar".
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeZs3Iy18jSKhxJFnrKvFSl6a5XmusnrWsTqQtq8P2G7J7ntg/viewform
Koniecznie zostaw komentarz pod filmikiem na TikToku.